Bun
บุญ · Bun (Thai)
Bun (Tayca บุญ, bun; Pali: puñña), Tayland Theravada Budizmi'nin animist dünya görüşüyle organik biçimde bütünleşmiş merkezi kavramı olan sevaptır.
Soyut bir kavram değil, bir kaynaktır. Bun, soyut bir etik kategori değil, **niceliksel bir boyutu olan bir "kaynak"**tır. Biriktirilip harcanabilir ve başkalarına aktarılabilir.
Bun Biriktirme Yolları
- Tham Bun (ทำบุญ) — kelimenin tam anlamıyla "sevap kazanmak": rahiplere adak sunmak, tapınak inşa etmek
- Tak Bat (ตักบาตร) — rahiplere sabah yiyecek sunumu
- Meditasyon (สมาธิ, samadhi) ve ahlaki ilkelerin (ศีล, sila) gözetilmesi
- Başkalarına yardım etmek, bağışlamak, erdemli eylemler
Karşıtı — Bap
Bap — negatif sevaptır. Karşıtı ise Bap'tır (บาป, bap; Pali: pāpa) — "günah", negatif sevap. Bun ve Bap dengesi, yeniden doğuşun kalitesini ve mevcut refahı belirler.
Şamanizmde Bun
Ruhlarla karşılaşmadaki "ağırlık sınıfı". Tayland şamanizmi (#36) bağlamında Bun, kişinin ruhlarla etkileşimindeki "ağırlık sınıfını" belirler: yüksek bun — düşmanca Phi'lerden korunma; düşük bun — kırılganlık.
Astrolojide Bun
Geçmiş yaşamların haritası. Tayland astrolojisinde (#33), geçmiş yaşamlarda biriktirilen bun, doğum haritasının kalitesini etkiler. Güçlü bir harita, iyi bunun bir sonucudur.
Karma ile Karşılaştırma
Bun ve Karma. Errarium'da Bun, Hint bağlamındaki Karma'nın (T056) analogudur; ancak köklü biçimde Theravadin bir ontolojiye sahiptir: Bun bir borç değil, bir eylemdir. Pasif bir miras değil, aktif bir birikimdir.
Terim Bilgisi
Küme Tay
Yazı Thai