Prana
प्राण · Prāṇa (Devanagari)
Prana (Sanskritçe प्राण, prāṇa — "yaşam gücü", "yaşamın nefesi"), Hint geleneğinin evrensel yaşam enerjisidir ve tüm canlılara nüfuz eder.
Kaynaklar. Kavram Upanişadlar'da, Ayurveda'da (#19), Yoga ve tantrik sistemlerde karşımıza çıkar — tüm Hint fizyolojisinin temel kategorisidir.
Beş Ana Prana Türü (Pancha Prana, पञ्चप्राण)
- Prana (प्राण) — yükselen nefes. Kalp bölgesi, nefes alış, algı.
- Apana (अपान) — alçalan nefes. Pelvis bölgesi, nefes veriş, atılım.
- Samana (समान) — dengeleyici. Göbek bölgesi, sindirim, özümseme.
- Udana (उदान) — ötesine yükselen. Boğaz bölgesi, konuşma, büyüme, ölüm anı.
- Vyana (व्यान) — her yere nüfuz eden. Tüm beden, dolaşım, koordinasyon.
Nadi'ler Aracılığıyla Dolaşım
Üç ana kanal. Prana, Nadi sistemi (नाडी — enerji kanalları) aracılığıyla dolaşır; başlıca kanallar şunlardır:
- Ida (इडा) — ay kanalı
- Pingala (पिङ्गला) — güneş kanalı
- Sushumna (सुषुम्ना) — merkez kanal
Pranayama
Nefesin kontrolü. Pranayama (प्राणायाम — nefesin kontrolü) pratiği, Nadi'lerin arındırılmasını ve Kundalini'nin uyanışını (T055) hedefler.
Diğer Kültürlerdeki Analoglar
- Çin analoğu — Qi (氣)
- Japon analoğu — Ki (気)
Ontoloji farkı. İşlev benzer olsa da ontoloji farklıdır: Prana, Atman kavramıyla ayrılmaz biçimde bağlantılıdır (आत्मन् — ebedi ruh), oysa Qi, ebedi bir ruh anlayışına bağlı değildir.
Terim Bilgisi
Küme Hint
Yazı Devanagari